Pałace

Mapa

Otwórz mapę
Rudawy Janowickie
turystyka, tajemnica, marzenia...

Pałac Wojanów - Bobrów

Według przewodników i niepotwierdzonych informacji, w Bobrowie około 1450 r. miał istnieć zamek – strażnica „Boberstein”. Miał on strzec przeprawy przez Bóbr. Inne źródła podają, że został spalony przez husytów około 1428 r. Dokładnie nie jest znana jego lokalizacja i nie zostały przeprowadzone badania archeologiczne, które mogły potwierdzić informacje o istnieniu zamku.

 


Obecny pałac wzniesiono zaś na ruinach renesansowego dworu.
Pod koniec XV wielu właścicielem posiadłości był Anton Schoffa po jego śmierci odziedziczył go jego syn Wolfganag. Od r. 1598 lub 1607 majątkiem zarządzał Nickel von Zedlitz. Wtedy to prawdopodobnie wybudował w miejscu dzisiejszego pałacu renesansowy dwór. Mury tej dawnej rezydencji nadal są widoczne w budowli istniejącego do dziś pałacu. Budowla ta była kamienna, o kształcie prostokąta gdzie krótszy bok był zwrócony w stronę rzeki Bóbr.


Po wojnie trzydziestoletniej, kiedy zamek został zniszczony, około połowy XVII w, nastąpiła przebudowa zamku. Carl Christoph von Zedlitz odsprzedał zamek w 1662 r. Anie von Nostitz. Kolejnymi właścicielami zamku był i Jezuici, którzy nabyli posiadłość prawdopodobnie za długi. Według zapisków od 1737 do 1776 r. właścicielami była rodzina Schaffgotsch. W 1776 r. w wyniku licytacji Bobrów został sprzedany za 10 tysięcy talarów jeleniogórskiemu kupcowi Danielowi von Bachus. Był on już wówczas posiadaczem posiadłości Wojanów i Dąbrowice. W 1825 r. właścicielem dóbr stał się Karol Sigimund von Rothkirch. Następnym posiadaczem w 1836 r. za 24 460 talarów stał się Ernestyna von Kockwitz (wg innych danych było to panieńskie nazwisko Pani von Rothkirch).
Około r. 1894 według planów berlińskiego architekta Paula Roetgera nastąpiła generalna przebudowa pałacu, wówczas właścicielem był Hans Rudolf von Decker.
Pałac pozostał w rękach rodziny Deckerów do 1921 r.. Ponownie posiadłość przejęli Rothkirszowie w 1934 r., a oni sprzedali ja Sierstorpff von Franken. Następnie odsprzedał ją rządowi III Rzeszy, gdzie założono w nim ośrodek szkoleniowy SA.


Po 1945 r. pałac zajmowany był przez Armię Radziecką. Kolejno istniała w nim ośrodek dla uchodźców politycznych z Grecji, dom porywaczy, ośrodek kolonijny, PGR, SKR, Inspektorat OC z Jeleniej Góry, który wykorzystywał zabudowania gospodarcze. Od końca lat 60 pałac i jego zabudowania były nieużytkowane i nieremontowane zaczął popadać w ruinę. W dużej mierze rozbiórka dachu w latach 1972-1973 spowodowała gwałtowne zniszczenie pałacu. Dopiero w 1994 r. cały zespół nabyło Stowarzyszenie Polsko-Niemieckie Promocji, Odbudowy i Utrzymania Historycznych Wartości Zabytków, Kultury i Tradycji Śląska, założone przez Gunthera Artmanna, które założyło w zabudowaniach gospodarczych hotelik dla grup młodzieżowych z obu krajów.
Mimo zniszczeń pałac nadal jest bardzo malowniczą budowlą. Usytuowany nad zakolem rzeki Bóbr, na jej lewym brzegu.

Od zachodu teren pałacowy otacza mur z kamienia wzmacniający nadrzeczną skarpę z główną bramą wjazdową, poprzedzoną długą aleją.


 
Brama wjazdowa jest wbudowana w mur, który jest wyłożony kamienną okładziną. Po bokach widnieją rzeźby lwów, trzymających kartusze herbowe.
Architektura
Budowla jest trójkondygnacyjna o pięcioosiowej fasadzie. Wieża pośrodku pałacu jest czworoboczna i jest flankowana narożnymi okrągłymi wykuszami, które są w formie wieżyczek oraz posiada liczne przybudówki. Zachodnia elewacja jest dwukondygnacyjnym trójosiowym ryzalitem z dwuboczną wysuniętą osią środkową nakryta kopułką. Oś środkowa ryzalitu jest trójkątna i wysuniętą do przodu w stronę bramy wjazdowej, w trzeciej kondygnacji ma formę tempietta. Jest to pewnego rodzaju kontynuacja dominującej nad budynkiem wieży.
W planie pałacu brak jest regularności. Jego zewnętrzny kształt ma formę trapezu. Na I piętrze od strony rzeki znajduje się duży taras widokowy, a od południa istnieje mniejszy taras dostępny z pierwszego piętra. Taras ten należy do dostawionej jednokondygnacyjnej dobudówki. Pałac od wschodniej strony posiada dwukondygnacyjny ryzalit, w którym jest reprezentacyjna klatka schodowa i schody gospodarcze.
Architektura zabudowania bliska jest formom charakterystycznym dla francuskiego renesansu wzbogaconym ornamentem niderlandzkim. Typowe dla renesansu francuskiego jest wyłożenie elewacji okładziną z czerwonej cegły i wyróżnieniem białą kolorystyką naroży budynku oraz detalu, który jest odkuty w piaskowcu lub wprowadzony w tynk. Detal ma formy renesansu północnego (niderlandzkiego). Formy niderlandzkie nie miały takiej popularności jak renesansu włoskiego czy francuskiego, dominujące w XIX w.
Pałac posiada liczne wieżyczki, wykusze i szczyty.
We wnętrzu na uwagę zasługuje duży hol, którego sklepienie wsparte jest na monolitycznej kolumnie oraz klatka schodowa. W holu i na klatce schodowej zachowały się malowidła ścienne, które przypominają dekorację powstające niegdyś z inspiracji popularnej publikacji Karla Bottichera.


Sale na pierwszym piętrze w południowo-wschodniej części budynku pokrywa sklepienie kolebkowe z kamiennego muru. Jest ono charakterystyczne dla budowli XVI wiecznych. W czerwcu 1999 r. widoczne były w Sali o sklepieniu kolebkowym oraz pomieszczeniach parteru jeszcze fragmenty starej polichromii, prawdopodobnie siedemnastowiecznej, o charakterystycznej ornamentalnej linii. Prawdopodobnie ślady polichromii znajdują się jeszcze pod warstwami tynku.
W dobrym stanie zachowały się piwnice pod północną i wschodnią częścią pałacu, które zostały chyba całkowicie przymurowane w XIX w. Prawdopodobnie pod częścią południową także są piwnice jak dotąd nieznane. Hol wejściowy z czteroprzęsłowym sklepieniem wspartym na kolumnie i filarach oraz płytki terakotowe o ciekawej ornamentyce. Klatki schodowe nadal posiadają schody.
Pobliski kościół pełnił funkcję, jak niektórzy domniemają, kościoła pałacowego. W krajobrazie dominują dwie wieże pałacowa i kościelna. Ma to sens ideowy, wyrażając dwa władztwa sprawujące pieczę nad tym terenem i ich współdziałanie władzy świeckiej i kościelnej. Przy kościele i w jego wnętrzu znajduje się szereg płyt nagrobnych z XVI i XVII w, upamiętniających dawnych właścicieli pałacu.
Na zespół zabudowań pałacu składa się dwukondygnacyjna zabudowa, która pierwotnie miała pełnić funkcje gospodarcze.
Literatura:
1. Kapałczyński W., Napierała P. „Zamki, pałace i dwory Kotliny Jeleniogórskiej”. Fundacja Doliny Pałaców i Ogrodów Kotliny Jeleniogórskiej. Wrocław 2005.
2. "Słownik geografii turystycznej Sudetów. Rudawy Janowickie.". Red. M. Staffa. Wyd. I-BIS. Wrocław 1998
3. Smoliński M. "Pałac w Bobrowie". http://www.dziedzictwo.pl

 

 

 

 

 

SiteLock