Wioski w Rudawach

Mapa

Otwórz mapę
Rudawy Janowickie
turystyka, tajemnica, marzenia...

Historia Rędziny, Rędzinki

Rędziny

570-720 m n.p.m.

Miejscowość położona w dolinie Żywicy, której górny bieg nazwany jest Rędzińskim Potokiem. Wieś wznosi się na wysokości około 570-720 m n.p.m. (a wliczając Rędzinki, rozciąga na wysokość około 830 m n.p.m.) Rędziny są wsią o charakterze łańcuchowym, która rozciąga się na przestrzeni około 2,8 km.


Otoczona od strony wschodniej stokami Wielkiej Kopy, a od strony zachodniej głównym grzbietem Rudaw Janowickich (w okolicy Skalnika).
Należy do gminy Kamienna Góra w powiecie kamiennogórskim. Graniczy z miejscowościami jak Pisarzowice, Czarnów, Raszów i Wieściszowice.
Rędziny są wsią przemysłowo-rolniczą, leżącą na terenach o zróżnicowanej budowie geologicznej.

Historia Rędzinki

 


Ta malutka, najwyżej położona w Rudawach Janowickich, osada powstała prawdopodobnie z początkiem XVIII wieku, jako kolonia Rędzin. Stała na trasie, która łączyła ośrodki górnicze Miedziankę - Mniszków – Ciechanowice - Wieściszowice – Czarnów.
W jej początkach była osadą rolniczą. Nie łatwo było na tej wysokości gospodarzyć. Przez cały okres swojego istnienia należała do właścicieli Rędzin. Wymienia się w 1680 roku, jako właściciela, barona von Furst. W 1786 roku Rędzinki zamieszkiwało 18 zagrodników oraz 1 chałupnik.

 


Około 1799 roku wioska przechodzi w ręce Kolichena, który intensywnie prowadzi wydobycie w pobliskim Mniszkowie i Miedziance. Następnie Rędzinki są w posiadaniu hrabiego von Matuschke, a w 1840 roku są już własnością nadprezydenta Śląska hrabiego Rzeszy zu Stolberg – Wernigerode z Janowic Wielkich. Osada z rolnictwa przeszła na tkactwo i prace leśne. Kiedy nastąpił upadek tkactwa chałupniczego, wieś zaczęła się wyludniać. Początkowo, w ciągu pierwszych 50 lat, straciła 30% ludności, a po roku 1945 wyludnienie się znacznie nasiliło. Z biegiem lat zagrody rozbierano. Obecnie została z nich tylko jedna.

Historia Rędziny


Nazwy miejscowości na przestrzeni lat: 1325 - Rudegrsdorf, 1372 - Rudegersdorff, 1680 - Rohrsdorf, 1765 - Wuste Rohrsdorf, 1726 - Wuste Rohrsdorff, 1871 - Wusterohrsdorf, 1933 - Rohrsdorf im Reisengebirge, 1945 - Rędziny (Rędzinki).


Powstanie wsi nie jest dokładnie nam znane. Pierwsze zapiski pochodzą z dokumentu z 1372 roku, gdzie księżna Agnieszka, wdowa po księciu świdnickim Bolku II, nadaje lenno zamkowi Sokolec. W tym właśnie dokumencie po raz pierwszy zostają wymienione Rędziny. W początkach swojego istnienia były one mocno związane z Czarnowem i Pisarzowicami. Kiedy zakończyła się okropna wojna 30-letnia, Czarnów i Rędziny stały się własnością barona von Furst. Z zapisków dowiadujemy się o buncie chłopów, którzy protestowali w 1680 roku przeciwko wysokości opłat za trzymanie bydła dworskiego. W 1726 roku ze wsi płacono niewiele podatku, bo tylko 390 talarów. Po 1765 roku Raszów został włączony do posiadłości, która obejmowała również Pisarzowice, a ich właścicielem był hrabia von Nimptsch. Wartość, jaką szacowano za wieś była kwotą 7816 talarów. Zamieszkiwana była przez 412 chałupników, 38 zagrodników i 35 kmieci.


Właściciele wsi, jak to w historii bywa, zmieniają się na przestrzeni lat. Kolejnym był hrabia von Schlaberndorf, a w 1780 roku von Kolichen. Stał we wsi wówczas kościół katolicki z plebanią, dwie szkoły - katolicka i ewangelicka, zamieszkiwało ja 37 zagrodników, 34 kmieci i 6 chałupników.
Z początkiem XIX wieku, w związku z ciągłym rozwojem górnictwa w okolicach, Rędziny znajdowały się w powiecie jeleniogórskim, a niedaleka wieś Czarnów stanowiła kolonię dla Rędzin (wówczas podział administracyjny ciągle ulegał zmianom). Ciekawostką jest fakt, że ewangelicy swoją parafię mieli w mocno oddalonej Miedziance. Wynikało to z przejęcia od 1654 roku lokalnego kościoła przez katolików.
W XVIII wieku na zboczach Dziczej Góry (881 m n.p.m.), niedaleko punktu widokowego Wołek (878 m n.p.m.) i zboczach Bielca (871 m n.p.m.), rozpoczęto eksploatację arsenu i złota, ale bardzo szybko wydobycie zostało wstrzymane. Nie trwało to zbyt długo, bo wznowiono wydobycie już w 1799 roku. Stało się to za sprawą Kolichena, który posiadał już kopalnie w pobliskiej Miedziance i założył kopalnię „Rotezeche”. Została również uruchomiona płuczkarnia przy kopalni oraz huta. Trwało to do 1803 roku i znowu wszystko zostało zamknięte.


W 1800 roku wymienia się we wsi kościół katolicki, 3 młyny wodne, 2 folwarki, 2 bielniki, dwór, a w 1825 roku - około 103 domów, szkołę ewangelicką z nauczycielem, kościół katolicki oraz dwa młyny wodne.
W tym okresie próbowano wznowić wydobycie, ale bez skutku. W 1840 roku domów we wsi ubyło do liczby 100. Pracowało wówczas około 95 krosien tkackich.
W 1825 roku nastała zmiana w sektorze górnictwa. Wrocławski kupiec Luschwitz, który był właścicielem kopalni w Radzimowicach z pomocą hrabiego von Matuschke, będącego właścicielem kopalni w Miedziance, podjął prace górnicze na terenie Grzędzin (teren przy kamieniołomie Dolomitu w okolicach Czarnowa) w starej kopalni „Evelinensgluck”, która to w 1840 roku przyniosła 1313 cetnarów oczyszczonej rudy oraz nowo powstałej kopalni „Arnold”.
Nastąpił rozkwit górnictwa - były to lata 1867 oraz 1874. Powiększono pola górnicze. Wydobywano rudy ołowiu, arsen, miedz i piryt.
W 1880 roku powstało sąsiedniej wsi (Czarnowie) gwarectwo, które zarządzało wydobyciem. Czarnów nadal należał do Rędzin, a ówczesnym właścicielem był nadprezydent Śląska hrabia Stolberg-Wernigerode z Janowic Wielkich.
W XIX wieku i z początkiem XX wieku powstał przysiółek Dolomity, ponieważ rozpoczęto prace wydobywcze dolomitu. Wzniesiono tam zakład przeróbczy kamienia. W 1903 roku źródła wskazują, że właściciel zakładu i huty była firma Juthe, która eksploatowała również kopalnię w Radzimowicach.


Około 1908 roku firma ta postanawia zamknąć hutę, a kopalnie wydzierżawia spółce pochodzące ze Złotego Stoku (w Kolinie Kłodzkiej). Rozpoczęto budowę kolejki linowej, która miała przetransportowywać urobek do stacji kolejowej w Pisarzowicach, a dalej koleją miał się dostać do huty arszeniku w Złotym Stoku.
W 1910 roku nastąpiło połączenie kopalni z kamieniołomem marmurów. Ciekawostką jest fakt, że właśnie z nich zostało wzniesione mauzoleum Charlottenburg w Berlinie. W okresie wydobycia na terenie Rędzin pozyskiwano w niewielkich ilościach również minerały i kamienie ozdobne.


Rędziny mimo pięknego położenie (możliwe, że przez okoliczne wydobycie) nie stały się nigdy wsią letniskową. Ze źródeł dowiadujemy się, że przed rokiem 1939 istniały we wsi 4 gospody - włączając w to karczmę sądową. Były w nich łącznie 34 miejsca noclegowe. Po 1945 roku Rędziny stopniowo ulegały wyludnieniu, a po 1954 roku została zlikwidowana kolejka linowa oraz zakład przeróbczy w Dolomitach, co spowodowało upadek kolonii. Zmianie uległ system wydobycia dolomitu na odkrywkowy.


SiteLock