Wioski w Rudawach
Rudawy Janowickie
turystyka, tajemnica, marzenia...

Historia Bukowiec

Bukowiec

400-490 m n.p.m.

Bukowiec jest dużą wsią leżącą u podnóża Rudaw Janowickich, w bliskim położeniu z Gruszkowem, Krogulcem i Kostrzycą. Należy do gminy Mysłakowice w powiecie jeleniogórskim. Położony jest na wysokości około 400-490 m n.p.m. Z punktu widzenia układu przestrzennego, Bukowiec, w odróżnieniu do większości wsi w Rudawach, jest miejscowością o charakterze rozległej wielodrożnicy.

Na jej terenie zlokalizowane są liczne stawy, pomniki przyrody (około 350 obiektów), obiekty zabytkowe (w tym Pałac, Park z cennym drzewostanem, Folwark, Świątynia Ateny - Herbaciarnia, Ruiny Opactwa, Wieża widokową, Dom Ogrodnika, Krąg Druidów, itp. Przy jednym z kościołów posadowiony jest krzyż pokutny, a przy drugim kamień choleryczny.

 Historia

Około 1300 r. wieś nazywana była Buchwalth, w 1499 r. Ober-, Nieder-Buchwald, w 1668 r. Buchwald, w 1896 r. Bukowina, w 1945 r. Zeylandowo, Bukownik, a od 1946 r. Bukowiec.

Bukowiec jest starą duża wsią należącą do XVIII w. do księstwa jaworskiego, obecnie leżącą w gminie Mysłakowice (pow. Jeleniogórski). W 1305 r. Bukowiec jako duża wieś rycerska płaciła podatek biskupowi wrocławskiemu. Już wtedy wieś miała kościół, co było oznaką wielkości osady na tamte czasy.
Właścicielem Bukowca była rodzina von Zedlitz, znanego śląskiego rodu.


Hans von Zedlitz ok. 1420 r. zbudował dwa stawy rybne we wsi. Nie wiadomo jednak dokładnie kiedy wybudowany został pałac. Do XVI w. majątek był w posiadaniu rodziny Zedlitz. Każdy z czterech dziedziców nosił imię Hans. Żony pochodziły ze starych śląskich rodów, takich jak von Hochberg, von Schindel, von Schellendorf, czy von Schweinichen. Kolejnym dziedzicem Bukowca stał się Heinrich von Zedlitz, żonaty ze swoją kuzynką - Magdaleną. Pochodziła ona z linii Lomnitz.
Czasy wojny 30-letniej odcisnęły swoje piętno na wszystkich wsiach w okolicy.  Dnia 23 listopada 1622 r. przez Bukowiec przeszły wojska Lisowczyków, kierujące się na Jelenią Górę. Ludność wsi bardzo przeżyła te chwile grozy. W 1659 r. osada trafiła w posiadanie baronów von Reibnitz. Było to wiano Barbary, córki ostatniego z tej linii von Zedlitz. Kiedy skończyły się czasy wojny 30-letniej w Bukowcu rozwijało się tkactwo chałupnicze. W drugiej połowie XVII w. odnotowano, że nastąpiło nasilenie zbiegostwa ze wsi. Świadczy to o biedzie i panujących wówczas warunkach życia. W 1748 lub 1749 r. baron von Reibnitz ufundował drewniany dom modlitewny w Bukowcu. Później (w 1782 r.) dom ten przekształcono na murowany kościół ewangelicki wraz z pastorówka. Kolejnym właścicielem w 1759 r. został Von Kattowitz, kolejno Baron von Richthofen, w 1762 r. - Barbara H. von Festenberg-Packisch, a w 1769 r. miejscowość stała się własnością Fr. von Packischa. Wymieniano w niej 110 zagrodników, 47 chałupników, 16 kmieci. Majątek był szacowany na kwotę 31 974 talary.


Nastał rok 1770, a majątek zmienił właściciela na von Lucka. W 1773 r. przechodzi on na wdowę Barbarę von Luck. W rok później jest już we władaniu Karla von Seher-Thoss, który przekazuje go w spadku córce - Marii E. von Prittwitz. Już w 1785 r. sprzedaje ona posiadłość dalej w ręce hrabiego Fryderyka von Redena.  Hrabia piastował wówczas urząd nadgórmistrza Śląska.
W 1786 r. w dokumentacji odnośnie wsi Bukowiec pojawiają się zapiski o dworze, 4 folwarkach, 2 kościołach, 2 plebaniach katolickiej i ewangelickiej, 2 młyny i szkoła. W Bukowcu mieszkało wtedy 66 zagrodników, 16 kmieci, 13 chałupników. 
Hrabia von Reden swoimi działaniami zmienił oblicze Bukowca poprzez przebudowę dworu, którego prace trwały do 1790-1800 roku. Zasłyną również stworzeniem pięknego parku w duchu romantyzmu z licznymi rozsianymi budowlami. Prace nad tym projektem trwały do 1820 roku i były prowadzone w ostatnich etapach przez jego żonę Fryderykę Karolinę von Reden, we współpracy z ówczesnym ogrodnikiem Hansem Karlem Waltherem. W początkach XIX w. do Bukowca przynależały również Jeżyny.
Bukowiec był często odwiedzany przez znamienitych gości, takich jak Johan Wolfgang Goethe, feldmarszałek August N. von Gneisenah, czy książę Fryderyk Wilhelm II. Nastał rok 1825, wdowa po hrabim von Reden – obecna właścicielka Bukowca, nadal rozbudowuje posiadłość. Wieś wtedy liczyła 119 domów, pałac, 2 folwarki, 2 szkoły - jedna katolicka z nauczycielem oraz ewangelickia z dwoma nauczycielami.

Na stanie wymienia się dwa młyny, cegielnię, browar i serowarnię (w niej odbywała się produkcja serów szwajcarskich). Kiedy hrabina zmarła, posiadłość trafiła w ręce baronów von Rotenhan. Około 1870 r. Bukowiec był w rękach baronowej von Rotenhan zu Rentweisdorf. Szacowano, że dobra obejmowały 2 538 morgów, a dochody z podatków sięgały rocznie 2 683 talary. Bukowiec pozostawał we władaniu von Rotenhan zu Rentweisdorf do 1945 roku. Stał się wsią chętnie odwiedzaną przez turystów. Popularnym celem wycieczek był browar i karczma sądowa. W okresie międzywojennym w Bukowcu były 3 gospody, 4 pensjonaty. Łącznie we wsi było 70 miejsc noclegowych. Okoliczne stawy w parku jak Staw Kąpielnik stał się miejscowym kąpieliskiem. Okres wojny był tragicznym czasem we wsi i okolicy. Prace w kamieniołomach wykonywali więźniowie obozu Gross-Rosen. Kiedy wojna się skończyła pałac został rozgrabiony. W parku nad stawem funkcjonowała stacja rybacka Uniwersytetu Wrocławskiego, natomiast w pałacu stworzono dom wczasowy Uniwersytetu i Politechniki Wrocławskiej. Kolejna zamiana dla pałacu miała miejsce, kiedy w 1973 r. założono w nim Wojewódzki Ośrodek Postępu Rolniczego i Ośrodka Doradztwa Rolniczego, na następnie Karkonoski Uniwersytet Ludowy. W obecnym czasie w pałacu funkcjonuje Związek Gmin Karkonoskich.


Bukowiec pod koniec latach 70-tych był wsią rolniczą. Działały w niej 44 gospodarstwa indywidualne, jaki i Wojewódzki Ośrodek Postępu Rolniczego. W 1988 r. wymienia się już 56 gospodarstw indywidualnych, co stanowiło około 50 % utrzymania ludzi we wsi. Obecnie Bukowiec rozwija się turystycznie. Obiekty parkowe i sam park przeżywają odrodzenie.

Literatura:
1. "Słownik geografii turystycznej Sudetów. Rudawy Janowickie". Red. M. Staffa. Wyd. I-BIS. Wrocław 1998

SiteLock